Vals nedir?

Bir dans çeşididir. Eskiden 3/4 ölçüsünde ağır tempolu bir rondo idi. Sonradan Viyana valsleri hızlı tempoları ile ün salmışlardır.

Ayrıca Batı müziğinde bir beste türü de aynı adla anılır. Özellikle Chopin, Liszt, Brahms, Schumann, Çaykovski ve Strauss bu türde besteler yapmışlardır. Belki de ağır ritimli ve müstehcen bir Provence halk dansından doğan valsin ilk benimsenebilir biçimi Fransız sarayı'na girdiği XII. yy.'ın sonlarından, kral Louis XIII tarafından yasak edilip ortadan kalktığı XVII. yy.'a kadar çok tutuldu.

Kimi sanatçılar valsin kökenini (4/4’lük alman valsinin değişkelerinden biri olan ve 3/4’lük bir ritimle ortaya konan) alman "turne"sine bağlarlar Ancak belki de Pre vence halk dansının sınırı aşıp, uyarlanmış yeni biçimiyle Fransa'ya geri döndüğü ileri sürülebilir. XVII. yy.’ın ortalarına doğru Viyana'nın dış mahallelerinden gelen bir dans havası Habsburg sarayı'nda oynandı. Land- /er’e benzeyen bu "walzer” halk kökenliydi. ilkönceleri, birçok dönüş ve tepinmeden sonra düşey sıçramalarla gerçekleştirilen bir köylü dansı olan vals, sonradan eklenen yerde kayma ve dönme adımları ile bir burjuva ve yüksek sosyete dansına dönüştü.

vals

Birbirlerine sarılıp kendi çevrelerinde dönen çiftler çember çizen bir yol izlediler. Valsin Türkiye’de özellikle de İstanbul’da yaygınlaşması Tanzimat döneminde başlamıştır. Yabancı elçiliklerde verilen balolar ve yine yabancı operet topluluklarının temsilleri valsin tanınmasında etkili oldu. Cumhuriyet döneminde de Ankara’da düzenlenen balo ve düğünler yoluyla olduğu kadar Cumhurbaşkanlığı filarmoni ve senfoni orkestralarının konserleri aracılığıyla halk tarafından sevilip tutulmuştur.

Salt çalgı parçası olarak sonatta ya da senfonide yer alan (Berlioz’un Fantastik senfoni'sindeki “Bir balo”); hatta bir yapıtın odak noktası da olabilir. (VVeber’in Valse davet’ı, Ravel’in Vals'ı). Bazı besteciler dans edilmek ya da yalnızca dinlenmek üzere vals dizileri yazmışlardır (Schubert, J. Strauss, Chabrier, Ftavel [Valses nobles et sentimentales]). Bazılarıysa konser ya da salon için soyutlanmış, stilize edilmiş parça derlemeleri yapmışlardır (Chopin, Liszt, Brahms, Faurö).

Lirik sanatta, vals bir hava yaratmak, bir topluluğu betimlemek için kullanılır (Gounod, R. Strauss), fakat valsi en olumlu biçimde benimseyen operet olmuştur (Strauss'lar, Lehar). Vals (la Valse), bir tabloluk koregrafik şiir. Müziğini ve özünü Maurice Ravel yazdı. “Aralarından vals yapan çiftlerin göründüğü dalgalanan bulutlar yavaş yavaş dağılıp fır dönen bir kalabalıkla dolu büyük bir salon ortaya çıkar Sahne yavaş yavaş aydınlanır Avizelerin ışığı patlama derecesine ulaşır."

Dekor ve kostümlerini A. Benois’nın, toregrafisini Bronislava Nijinska'nın hazırladığı bu yapıt ilk kez 1929'da Paris operası'nda, i. Rubinstein ile Anatole Wilzak’ın da yer aldığı ida Rubinstein topluluğu tarafından sahneye kondu Vals partisyonunu Serge de Diaghilev’e ayırmak isteyen Maurice Ravel’in bu tasarısı gerçekleşmedi. Michel Fokine Vals’i yeniden İda Rubinstein için düzenledi (1934). 1950’de Löonide Massine bu yapıtı Paris Opöra-Comique'inde yeniden sahneye koydu.

Sözlükte "vals" ne demek?

1. Bir tür salon dansı.
2. Bu dansın müziği.
3. Kimi besteciler tarafından yalnızca çalınmak için hazırlanmış beste türü.

Vals kelimesinin ingilizcesi

[VALS] n. valley, low area of land located between hills or mountains
n. waltz, music for a triple-time couples' dance
n. fall, tumble; drop, descent; overthrow, defeat, downfall; trap, snare
Köken: Fransızca

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç